TMO’nun buğday taban fiyatını açıklaması beklenirken kesim temsilcileri ve büyük üreticiler buğday fiyatlarına ait tekliflerini açıklamaya başladı.
Adana Çiftçiler Birliği Lideri Memnun Doğru’nun, 1 kilogram buğdayın maliyetini 4,26 TL olarak açıklamasına yansılar gelmişti.
Eski Toprak Mahsulleri Ofisi ve Et ve Süt Kurumu Genel Müdürü İsmail Kemaloğlu, yaptığı değerlendirmede; “Benim kanaatim kademeli fiyat açıklanabilir. Zira geçen yıl hasat sonrası fiyatlar artınca devlet reaksiyon almıştı. Muhtemelen 5 ile 6 TL kilogramdan fiyatların başlayıp aylık artışlarla gidebilir” dedi.
Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Lideri Baki Remzi Suiçmez ise “Ülkemizde büyük çiftçiler ile küçük çiftçilerin maliyeti tıpkı değil. Şayet TÜİK’in kullandığı ziraî girdi fiyat endeksindeki gübre fiyat artışını kullanırsak bu buğday alım fiyatını baştan baskılama manasına gelir” değerlendirmesini yaptı.
Eski TMO Genel Müdürü İsmail Kemaloğlu buğday fiyatlarına ait şunları söyledi:
“Üreticinin girdi maliyetleri geçen yıla nazaran büyük ölçüde arttı. Değişen dünya konjonktüründe fiyatları önemli ölçüde arttı. Hasebiyle bu yıl piyasa hareketlendi. Rusya ve Ukrayna savaş tesiri devam ediyor. Hindistan ihracata yasak getirdi. Romanya da o denli. Türkiye’de de dökme zeytin yağı ve birtakım eserlere kısıtlama getirdi. O denli olunca milletlerarası piyasada dünya fiyatları hareketlendi. Devlet geçen yıl edindiği deneyimle kademeli fiyat uygulayabilir diye bir beklentimiz var. TMO fiyat açıklıyor ancak ‘o vakte kadar ben ucuza satmış oluyorum’ diyor çiftçi. Kademeli fiyatlarla ileriki aylardaki amacı de görür çiftçi.
Adana Çiftçileri Birliği’nin maliyetler, Çukurova çiftçisi bazında hesaplanmış maliyetler İç Anadolu çiftçisinin verimliliği daha düşük. Doğu Anadolu Bölgesi’ne hakikat gittiğinizde bu fiyat 5,5-6 liraları bulur. Zira buralar nadasla üretim yapıyor. Arazi ölçeği daha düşük, randımanı de düşük. Fiyat beklentisi daha düşük olur.
Bizim geçmiş yıllarda hiç fiyat açıklamadığımız dönemler oldu. Fiyat açıklamak kadar açıklamamak kadar bize nazaran müdahale siyasetidir. Piyasa arz talep istikrarı açıklayacağınız fiyatlarını yüksek seyredeceğini görüyorsanız müdahale etmenizin manası yok. Zira maliyetler hiç bu kadar katlanmamıştı. Mazot ve girdiler ortada. Çiftçinin maliyeti geçmiş yıllara nazaran artı.
“BELLİ BÖLGELERDE ÜRETİLEN BUĞDAYIN BİR KISMINI YEM DALI ALACAK”
Bu yıl, ‘Rekolte geçen yıla nazaran daha yeterli olacak’ diyoruz. Lakin mümkün risklerle… Belirli bölgelerde üretilen buğdayın bir kısmını yem dalı alacak. Marmara Bölgesi, kısmen İç Anadolu buğdayı silajlık olarak kullanılacak. Geçen yıl Türkiye 4,5 milyon ton buğday ithal etti. Bu sene geçen yıldan 2-3 milyon ton ortası daha fazla lakin 3 milyon ortası gereksinim olacak. Ekilişte azalma var. Gübre kullanımda azalma var.
“BUĞDAY YÜZDE 100 ARTTI DİYE EKMEK YÜZDE 100 ARTMAZ”
TMO bu yıl da çok eser alamaz. İthal maliyeti 6 TL’nin üzerinde. Zira ekiliş azalması, mahallî rekolte kayıpları, buğdayın birtakım bölgelerde silajlık biçimi, yemcilerin buğday talebi ve bölüm ilgisi üzere sebeplerle piyasa hareketli olacak. Artan fiyat bir biçimde yansıyacak lakin ekmek fiyatlarına çok tesiri olmayabilir zira; ekmek maliyeti içerisinde buğday kaynaklı maliyet yüzde 25-30 ortası. Buğday yüzde 100 arttı diye ekmek yüzde 100 artmaz. Buğday maliyetinin yanında akaryakıt ve elektrik fiyatları da kıymetli.
“BUĞDAY ÜRETİMİNİN 20 MİLYON TONUN ÜZERİNE ÇIKMASINI BEKLEMİYORUZ”
Ziraat Mühendisleri Odası Baki Remzi Suiçmez, buğday maliyet hesaplanmasının büyük çiftçilere nazaran yapıldığını belirterek, “Ülkemizde büyük çiftçiler ile küçük çiftçilerin maliyeti birebir değil” dedi. Suiçmez, şunları söyledi:
“Ülkemizde rekolte varsayımlarının açıklanmadığı, Doğu ve Güneydoğu Bölgesi’nde önemli kuraklık problemlerin yaşandığı Şanlıurfa ve Adana üzere en çok buğday üreten vilayetlerimizdeki don ziyanının tesirleri kışlık ekim yapılan iç Anadolu yüklü vilayetlerimizde kâfi gübrenin atılmaması ya da gübresiz ekim yapılması karşılığında geçen yıl TÜİK sayılarıyla 17.6 milyon ton altına düşen buğday üretiminin bu yıl 20 milyon tonun üzerine çıkmasını beklemiyoruz.
Dünyada Birleşmiş Milletler dahil, buğday ekim alanlarının azalacağı ve buğday fiyatlarının yükseleceği gündeme getirilirken ülkemizdeki arz açığının yurtdışından daha değerli fiyatlarla karşılanması mümkün gözükmüyor. Şayet TÜİK’in kullandığı ziraî girdi fiyat endeksindeki gübre fiyat artışını kullanırsak bu buğday alım fiyatını baştan baskılama manasına gelir. Tahlil TMO’nun TÜİK dataları üzerinden değil, gerçek mazot gübre ilaç sulama maliyetleri üzerinden gecikmeden alım fiyatı açıklaması, alım garantisi vermesi.”